Oblici i karakteristike interpersonalnog nasilja

Boro Merdovic; Rajka  Vujović

doi:10.51738/Kpolisa2022.19.2p.55mv

Autori

Boro Merdovic Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije Policijska uprava za grad Beograd https://orcid.org/0000-0002-6619-5934
Rajka Vujović Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu https://orcid.org/0000-0002-6269-5093

DOI:

https://doi.org/10.51738/Kpolisa2022.19.2p.55mv

Ključne reči:

nasilјe, agresija, interpersonalno nasilje, nasilјe u porodici, nasilјe nad decom

Apstrakt

Nasilјe i agresija su pojmovi koji se često koriste u literaturi za označavanje različitih oblika lјudskog ponašanja i predstavlјaju destruktivne obrasce ponašanja kojima se nanosi šteta pojedincu i društvu. Naučno razumevanje i objašnjenje nasilјa jedan je od osnovnih naučnih zadataka kojem se mora posvetiti posebna pažnja. Iako se može smatrati da je nasilјe precizan termin, u stvarnosti predstavlјa spektar heterogenih oblika ponašanja koji mogu biti fizički i emocionalni sa različitom refleksijom na odnos žrtve i počinioca u specifičnim životnim situacijama. Cilј ovog rada je da pregledom naučne literature i analizom sadržaja različitih definicija nasilјa i agresije, uz primenu komparativnog metoda, ukažemo na specifičnosti interpersonalnog nasilja i njegove različite manifestacije. Posebna pažnja je posvećena podeli i kategorizaciji nasilјa i posledicama koje ono ima na pojedinca i njegovu mikro i makro socijalnu sredinu. Jedan deo rada posvećen je nasilјu u porodici kao zasebnom sociološkom, zdravstvenom i kriminološkom problemu i njegovim negativnim implikacija koje ima na žene, decu i stare. Takođe je ukazano na problem nasilјa u LGBT partnerskim zajednicama o čemu kod nas gotovo da nema naučnih podataka i istraživanja.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Alexander, R., Levitt C., & Smith, W. (2001). Abusive Head Trauma. In R. Reece & S. Ludwig (Eds.), Child Abuse: Medical Diagnosis and Management (pp. 47–80). Lippincott Williams & Wilkins.

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; DSM-5TM (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc.

Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2002). Human Aggression. Annual Review of Psychology 53, 27–51. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135231

Balić, S., Divanović, D., & Ricijaš, N. (2001). Nasilјe i ubojstva među intimnim partnerima. Kriminologija & socijalna integracija: časopis za kriminologiju, penologiju i poremećaje u ponašanju 9(1–2), 71–84.

Bjelajac, Ž., & Merdović, B. (2019). Nasilјe nad decom u porodici. Kultura polisa, 16(39), 191–202.

Bjelajac, Ž., & Filipović, A. M. (2021). Specific Characteristics of Digital Violence and Digital Crime [Specifičnosti digitalnog nasilja i digitalnog kriminala]. Pravo – teorija i praksa, 38(4), 16–32. https://doi.org/10.5937/ptp2104016B

Burnett, R. (1999). Family Matters. Spring Publishing.

Campbell, J. C., & Soeken, K. L. (1999). Forced Sex and Intimate Partner Violence: Effects on Women's Risk and Women's Health [Prisilni seks i nasilje od intimnog partnera: efekti na rizik po žene i zdravlje žena]. Violence Against Women, 5(9), 1017–1035.

UN Committee on the Elimination of Discrimination Against Women [CEDAW]. (1992). CEDAW General Recommendation No. 19: Violence Against Women [Opšta preporuka CEDAW br. 19: Nasilje nad ženama]. https://www.refworld.org/docid/52d920c54.html

Cheek, S., Stoutand, А., & Berlan, Е. (2013). Bullying in Childhood and Adolescence: Modifying Factors, Impact on Psychosocial Well-Being, and Intervention Strategies [Maltretiranje u detinjstvu i adolescenciji: faktori modifikacije, uticaj na psihosocijalno blagostanje, i strategije intervencije]. In K. Dekker & M. Dijkstra (Eds.), School Bullying: Predictive Factors, Coping Strategies and Effects on Mental Health. (pp. 169–189). Nova Science Publishers, Inc.

Čović, A. (2013). Značaj ratifikacije Konvencije Saveta Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilјa nad ženama i nasilјa u porodici. Strani pravni život, 3, 279–292.

Dickinson, L. M., de Gruy III, F. V., Dickinson, W. P., & Candib, L. M. (1999). Health-related quality of life and symptom profiles of female survivors of sexual abuse [Kvalitet života vezan za zdravlje i profili simptoma žena koje su preživele seksualno zlostavljanje]. Archives of Family Medicine, 8(1), 35–43.

Dodge, K. A. (2008). Framing public policy and prevention of chronic violence in American youths [Uokvirivanje javne politike i prevencija hroničnog nasilja kod mladih u Americi]. American psychologist, 63(7), 573–590. https://doi.org/10.1037/0003-066X.63.7.573

Donnelly, P. D., & Ward, C. L. (Eds.). (2015). Oxford textbook of violence prevention: Epidemiology, evidence, and policy [Oksfordski udžbenik prevencije nasilja: Epidemiologija, dokazi i politika]. Oxford Textbooks in Public Hea.

Eshelman, L., & Levendosky, A. A. (2012). Dating violence: Mental health consequences based on type of abuse [Nasilje na sastancima: posledice na mentalno zdravlje prema vrsti zlostavljanja]. Violence and victims, 27(2), 215–228.

Farrington, D. (1998). Predictors, Causes and Correlates of Male Youth Violence [Prediktori, uzroci i korelati nasilja među mladim muškarcima.]. Crime and Justice, 24, 421–475. https://doi.org/10.1086/449284

Fergusson, D., Horwood, J., & Lynskey, M. (1996). Childhood sexual abuse and psychiatric disorder in young adulthood II: Psychiatric outcomes of childhood sexual abuse [Seksualno zlostavljanje u detinjstvu i psihijatrijski poremećaj u mlađem punoletstvu II: Psihijatrijski ishodi seksualnog zlostavljanja u detinjstvu]. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 35(10), 1365–1374.

Finkelhor, D. (2008). Childhood victimization: Violence, crime, and abuse in the lives of young people [Viktimizacija u detinjstvu: Nasilje, zločin i zlostavljanje u životima mladih ljudi]. Oxford University Press.

Fechner, S. (2005). On aggressiveness and violence in adolescence [O agresivnosti i nasilju u adolescenciji]. The International Journal of Psychoanalysis, 86.5, 1391–1403.

Merrick, M., Fortson, B., & Mercy, J. (2015). The epidemiology of child maltreatment. Oxford textbook of violence prevention: Epidemiology, evidence, and policy, 19-26.

Fromm E. (1986). Anatomija ljudske destruktivnosti (Druga knjiga). (G. Flego i V. Marčec-Beli, prev.) Naprijed i Nolit. (Originalni rad objavljen 1973).

Galtung, J. (1990). Cultural violence [Kulturno nasilje]. Journal of peace research, 27(3), 291–305.

Godbout, N., Dutton, D. G., Lussier, Y., & Sabourin, S. (2009). Early exposure to violence, domestic violence, attachment representations, and marital adjustment [Rano izlaganje nasilju, nasilju u porodici, predstave privrženosti i bračno prilagođavanje]. Personal Relationships, 16(3), 365–384.

Holmes, M. M., Resnick, H. S., Kilpatrick, D. G., & Best, C. L. (1996). Raperelated pregnancy: estimates and descriptive characteristics from a national sample of women [Trudnoća vezana za silovanje: procene i opisne karakteristike iz nacionalnog uzorka žena]. American Journal of Obstetrics & Gynecology, 175(2), 320–325.

Kelly, L. (2013). Surviving sexual violence [Preživeti seksualno nasilje]. John Wiley & Sons.

Kessel, F., & Rosenfield, P. L. (2008). Toward transdisciplinary research: Historical and contemporary perspectives [Ka transdisciplinarnom istraživanju: istorijske i savremene perspektive]. American journal of preventive medicine, 35, S225–S234. http://dx.doi.org/10.1016/j.amepre.2008.05.005

Konstantinović Vilić, S., Nikolić Ristanović, V., & Kostić, M. (2009). Kriminologija. Pelikan print.

Kottenstette, J., & Stuiberg, D. (2013). Time to screen routinely for intimate partner violence [Vreme za rutinski pregled nasilja od strane intimnog partnera]? Journal of Family Practice, 20(3), 6230–6292.

Krug, E. G., Mercy, J. A., Dahlberg, L. L., & Zwi, A. B. (2002). The world report on violence and health [Svetski izveštaj o nasilju i zdravlju]. The Lancet, 360(9339), 1083–1088.

Marković, D. M., & Zirojević, M. T. (2021). Ćutanje između ljubavi i straha – Zašto žrtve nasilja ćute. U Z. Kuburić, A. Zotova & Lj. Ćumura (Ur.).

Ljubav i strah u interdisciplinarnim istraživanjima: zbornik radova sa naučnog skupa, Beograd 9–10. maj 2021. (pp. 311–329). CEIR, Porodični razgovori.

Marković, D. M., & Marković, D. D. (2022). Razumevanje faktora koji podstiču regrutovanje dece vojnika. U M. Zirojević (Ur.), Nasilje i deca (pp. 187–201). Institut za uporedno pravo.

Mathieu, D. (2018). Homicide and Violent Crime [Ubistva i nasilni zločini]. Emerald Publishing Limited.

Matijašević-Obradović, J., & Stefanović, N. (2017). Domestic Violence in the Light of the Family Law, the Criminal Code and the Law on Prevention of Domestic Violence [Nasilje u porodici u svetlu Porodičnog zakona, Krivičnog zakonika i Zakona o sprečavanju nasilja u porodici]. Pravoteorija i praksa, 34(4–6), 13–28.

McClennen, J., Keys, A. M., & Day, M. (2016). Social work and family violence: theories, assessment, and intervention [Socijalni rad i nasilje u porodici: teorije, procena i intervencija]. Springer Publishing Company.

Merdović, B. (2019). Oblici i karakteristike vršnjačkog nasilјa i negativne implikacije na razvoj dece i adolescenata. Socijalna misao 1/2019, 67–84.

Merdović, B. (2020). Prevention Of Child Sexual Abuse: Parental And Social Involvement [Prevencija seksualnog zlostavljanja dece: roditeljska i društvena uključenost]. Kultura polisa, 17(1), 69–90.

Merdović, B., & Bjelajac, Ž. (2021). Multidimensional Perspectives of Domestic Violence in Serbia [Višedimenzionalne perspektive nasilja u porodici u Srbiji]. Kultura polisa, 18(46), 185–202.

Milosavlјević, M. (1998). Nasilјe nad decom. Unverzitet u Beogradu: Fakultet političkih nauka.

National Centre for Injury Prevention [NCIP] & Control of the Centers for Disease Control and Prevention [CCDCP]. (2011). The National Intimate Partner and Sexual Violence Survey: 2010 Summary Report [Nacionalna anketa o intimnim partnerima i seksualnom nasilju: zbirni izveštaj za 2010]. https://www.cdc.gov/violenceprevention/pdf/nisvs_report2010-a.pdf

Nikolić-Ristanović, V. Ž. (1993). Nasilјe u braku: teorijski okvir i rezultati dosadašnjih istraživanja, Beograd, Sociološki pregled, 27(1–4), 275–294.

Olweus, D. (1998). Nasilje među djecom u školi: Što znamo i što možemo učiniti. Školska knjiga.

Podnieks, E. (1992). National Survey on Abuse of the Elderly in Canada [Nacionalna anketa o zlostavljanju starijih u Kanadi]. Journal of Elder Abuse and Neglect, 4, 5–58.

Renzetti, C. & Miley, C. (2014). Violence in Gay and Lesbian Domestic Partnerships [Nasilje u gej i lezbejskom porodičnom partnerstvu]. Routledge.

Robert F. M. (2007). Aggression and Violence in Adolescence [Agresija i nasilje u adolescenciji. Cambridge University Press.

Roland, E. (1989). A System Oriented Strategy Against Bullying [Sistemski orijentisana strategija protiv maltretiranja]. In E. Roland & E. Munthe (Eds.), Bullying: An International Perspective (pp. 143–151). David Fulton Publishers.

Schlesinger, B. & Schlesinger, R. (2018). Abuse of the Elderly: Issues and Annotated Bibliography [Zlostavljanje starijih: pitanja i bibliografija sa komentarima]. University of Toronto Press

Shonkoff, J. P., Boyce, W. T., & McEwen, B. S. (2009). Neuroscience, Molecular Biology, and the Childhood Roots of Health Disparities: Building a New Framework for Health Promotion and Disease Prevention [Neuronauka, molekularna biologija i koreni zdravstvenih dispariteta u detinjstvu: Izgradnja novog okvira za promociju zdravlja i prevenciju bolesti]. Jama, 301(21), 2252–2259.

Sims, C. (2008). Invisible Wounds, Invisible Abuse: The Exclusion of Emotional Abuse in Newspaper Articles [Nevidljive rane, nevidljivo zlostavljanje: Isključivanje emocionalnog zlostavljanja u novinskim člancima]. Journal of Emotional Abuse, 8(4), 375–402.

Springer, K. W., Sheridan, J., Kuo, D., & Carnes, M. (2007). Long-Term Physical and Mental Health Consequences of Childhood Physical Abuse: Results From a Large Population-Based Sample of Men and Women [Dugoročne posledice fizičkog zlostavljanja u detinjstvu na fizičko i mentalno zdravlje: rezultati velikog uzorka muškaraca i žena zasnovanog na populaciji]. Child abuse & neglect, 31(5), 517–530.

Stevanović, I. (2002). Some Issues of Sexual Violence Against Children [Neka pitanja seksualnog nasilja nad decom]. Temida, 5(3), 41–49. https://doi.org/10.2298/TEM0203041S

Tjaden, P., & Thoennes, N. (2000). Prevalence and Consequences of Maleto-Female and Female-to-Male Intimate Partner Violence as Measured by the National Violence Against Women Survey [Rasprostranjenost i posledice nasilja između muškaraca i žena i između žena i muškaraca izmereno nacionalnim istraživanjem o nasilju nad ženama]. Violence against women, 6(2), 142–161.

WHO (n.d.). International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10th Revision. WHO – ICD-10 Version:2016. https://icd.who.int/browse10/2016/en

Žegarac, N. (2004). Deca koja čekaju – izazovi i trendovi profesionalne prakse u zaštiti dece od zlostavlјanja. Save the children UK, Beogradska kancelarija.