OSVETNIČKA ILI UCENJIVAČKA PORNOGRAFIJA – NOVA INKRIMINACIJA RODNO ZASNOVANOG NASILJA U SAVREMENOM KRIVIČNOM ZAKONODAVSTVU
DOI:
https://doi.org/10.51738/kpolisa.2026.1r.jdslKljučne reči:
polna sloboda, seksualno eksplicitni sadržaj, računarski sistemi, zloupotreba, krivično delo, sankcijaApstrakt
Na temelju međunarodnih dokumenata, kao i shvatanja pravne teorije u evropskom krivičnom zakonodavstvu je poslednjih godina uspostavljena krivična odgovornost i kažnjivost za novu inkriminaciju u okviru rodno zasnovanog nasilja nad ženama ili devojčicama. ono se naziva “osvetnička ili ucenjivačka pornografija”. Radi se o inkriminaciji koja je usmerena protiv lične slobode (privatnosti) čoveka, odnosno protiv njegove polne slobode. Sa sve širom upotrebom savremene računarske, kompjuterske, informatičke tehnologije, javljaju se slučajevi njihove zloupotrebe na različite načine usled čega se vređa polno dostojanstvo, lična sloboda, odnosno privatnost drugog ili drugih lica. Tako ovu inkriminaciju danas poznaju određena krivična zakonodavstva iz našeg regiona: Bosne i hercegovine, Crne Gore, hrvatske i Severne Makedonije. U Republici Srbiji se očekuje na sličan način uvođenje ove inkriminacije pod nazivom: “zloupotreba snimka, fotografije, portreta, audio zapisa ili spisa sa seksualno eksplicitnim sadržajem”, koji su istina sačinjeni uz pristanak oštećenog lica, ali se potom neovlašćeno čine dostupnim drugim licima. U radu se na temelju međunarodnih standarda, odnosno uporednopravnih rešenja analiziraju sadržina, karakteristike, elementi bića, te oblici ispoljavanja ove inkriminacije sa mogućnošću njenog uvođenja u pravni sistem Republike Srbije.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Bjelajac, Ž., (2022). Profil nasilnika: rani znaci za detekciju [Abuser profile: early signs for detection]. Kultura polisa, 19(2), 37–54. https://doi.org/10.51738/Kpolisa2022.19.2p.37b
Bjelajac, Ž., & Bajac, M. (2022). Blockchain technology and money laundering. Pravo - teorija i praksa 39(2), 21–38. DoI: 10.5937/ptp2202021B
Bjelajac, Ž., & Filipović, A. M. (2021). Specifičnosti digitalnog nasilja i digitalnog kriminala [Specific Characteristics of Digital Violence and Digital Crime]. Pravo – teorija i praksa, 38(4), 16-32. DoI:10.5937/ptp2104016B
Direktiva (EU) 2024/1385 Evropskog parlamenta i Saveta od 14.maja 2024.godine o suzbijanju nasilja nad ženama i nasilja u porodici. Službeni list Europske unije. hR.Serija I. 14.maj 2024.godine. EUR-lex://data.europa.eu/eli/dir/2024/1385/oj
Dragojlović, J. (2025). Krivično pravo – posebni deo [Criminal law – special part]. Pravni fakultet za privredu i pravosuđe u Novom Sadu.
Dragojlović, J., Đorđević, D., (2025). Criminal Law Response to Stalking – The Law of Serbia and the Countries in the Region, Kultura polisa, 22(3), 39-54. https://doi.org/10.51738/kpolisa.2025.3r.004
Hrvatski sabor. (2011). Kazneni zakon [Criminal Code]. (Narodne novine Republike hrvatske, br. 125/2011, 144/2012, 56/2015, 61/2015, 101/2017, 118/2018, 126/2019, 84/2021, 114/2022 i 114/2023, 36/2024 i 136/2025). https://www.zakon.hr/z/98/kazneni-zakon
Janković, B. & Putnik, N. (2025). osvetnička pornografija u pravu i stvarnosti – pojmovna razgraničenja i regulative [Revenge Pornography in Law and Reality – Conceptual Distinctions and Regulatory Frameworks]. Strani pravni život, 69(2), 205-215. DoI: https://doi.org/10.56461/SPz_25202KJ
Kovačević Lepojević, M., & Lepojević, B. (209). Žrtve sajber proganjanja u Srbiji [Victims of cyberstalking in Serbia]. Temida, 12(3), 89-108. https://doi.org/10.2298/TEM0903089K
Milojević, M. (2025). osvetnička pornografija kao problem savremenog društva – međunarodni standardi, savremene inkriminacije i normativni okvir u Republici Srbiji [Revenge Pornography as a Problem of Contemporary Society – International Standards, Modern Criminal Incriminations, and the Normative Framework in the Republic of Serbia]. In D. Vujisić (eds.), Savremeno pravo u eri digitalizacije i održivog razvoja (pp. 391-408). Univerzitet u Kragujevcu – Pravni fakultet.
Ministarstvo pravde Republike Srbije. (2025). zakon o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika [Law on Amendments and Supplements to the Criminal Code]. https://www.paragraf.rs/izmene i dopune propisa-2025.html
Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2005). Krivični zakonik [Criminal Code]. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 85/2005, 88/2005, 107/2005, 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 i 94/2024). https://www.paragraf.rs/propisi/krivicni-zakonik2019.html
Narodna skupština Republike Srpske [Narodna skupština]. (2017). Krivični zakonik Republike Srpske [Criminal Code of the Republic of Srpska]. (Službeni glasnik Republike Srpske, br. 64/2017, 104/2018, 15/2021 i 89/2021, 73/2023, 9/2024, 105/2024, 14/2025, 19/2025, 31/2025 i 85/2025). https://vsts.pravosudje.ba/vstvfo/S/109/article/31772
Novaković, F. & Stanković, J. (2024). Dijeljenje intimnog ili manipuliranog materijala bez pristanka – član 5.Direktive EU 2024/1385 i krivično zakonodavstvo Bosne i hercegovine [Non-consensual Sharing of Intimate or Manipulated Material – Article 5 of EU Directive 2024/1385 and the Criminal Legislation of Bosnia and herzegovina]. Izbor sudske prakse. 32 (12), 66-69.
Parlament Federacije Bosne i hercegovine [Parlament Federacije Bih]. (2003). Krivični zakon Federacije Bosne i hercegovine [Criminal Code of the Federation of Bosnia and herzegovina]. (Službene novine Federacije Bosne i hercegovine, br. 36/2003, 37/2003, 21/2004, 69/2004, 18/2005, 42/2010, 76/2014, 46/2016, 75/2017, 31/2023 i 58/2025). https://www.paragraf.ba/propisi/fbih/krivicni-zakon-federacije-bosne-i-hercegovine.html
Skupština Brčko distrikta Bosne i hercegovine [Skupština Brčko distrikta Bih]. (2020). Krivični zakon Brčko distrikta Bosne i hercegovine [Criminal Code of the Brčko District of Bosnia and herzegovina]. (Službeni glasnik Brčko Distrikta Bosne i hercegovine, br. 19/2020). https://skupstinabd.ba/index.php/ba/zakon.html?lang=ba&id=/Krivic--ni%20zakon%20Brc--ko%20Distrikta%20Bih
Skupština Republike Crne Gore [Skupština Crne Gore]. (2003). Krivični zakonik Crne Gore [Criminal Code of Montenegro]. (Službeni list Republike Crne Gore, br. 70/2003, 13/2004, 47/2006, 40/2008, 25/2010, 32/2011, 64/2011, 40/2013, 56/2013, 42/2015, 58/2015, 44/2017, 49/2018, 3/2020, 26/2021, 144/2021, 145/2021, 110/2023, 123/2024 i 121/2025). https://www.sluzbenilist.me/propisi/6716F85F-FF3F-4BE6-A98C-E2B5316C15EA
Sobranie na Republika Severna Makedonija [Sobranie]. (1996). Krivičen zakonik [Criminal Code]. (Služben vesnik na Republika Makedonija, br. 37/96, 80/99, 4/2002, 43/2003, 19/2004, 81/2005, 60/2006, 73/2006, 7/2008, 139/2008, 114/2009, 51/2011, 135/2011, 185/2011, 142/2012, 166/2012, 55/2013, 8272013, 14/2014, 27/2014, 28/2014, 28/2014, 41/2014, 115/2014 i 132/2014, 160/2014, 199/2014, 196/2015, 226/2015, 169/2016, 97/2017, 170/2017 i 248/2018, 36/2023, 188/2023 i 16/2026). http://ldbis.pravda.gov.mk/PregledNazakon.aspx?id=64127
Vukićević, D. (2024). Inkriminacije osvetničke pornografije u zemljama bivše SFRJ [Criminalization of Revenge Pornography in the Countries of the Former SFRY]. humanitas. 55(3–4), 109-127.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2026 Joko Dragojlović, Slavko Luković
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
