PRAVNA PRIRODA ROKA IZ ČLANA 515. ZOO: IZMEĐU SAVESNOSTI I FORMALIZMA

Danijela Despotović; Maja Kovačević; Živorad Rašević

doi:10.51738/kpolisa.2026.1r.ddmkzr

Autori

Danijela Despotović University Business Academy, Novi Sad, Serbia Faculty of Law for Commerce and Judiciary in Novi Sad https://orcid.org/0000-0001-5336-1801
Maja Kovačević University Business Academy, Novi Sad, Serbia Faculty of Economics and Engineering Management in Novi Sad https://orcid.org/0000-0001-6902-3794
Živorad Rašević Colege of Business Economics and Entrepreneurship, Belgrade, Serbia https://orcid.org/0000-0002-1424-3041

DOI:

https://doi.org/10.51738/kpolisa.2026.1r.ddmkzr

Ključne reči:

evikcija, pravni nedostatak, ugovorna odgovornost, prekluzija, savesnost i poštenje

Apstrakt

Pravna priroda subjektivnog roka iz člana 515. Zakona o obligacionim odnosima, kojim se uređuje ostvarivanje prava kupca u slučaju evikcije, otvara brojna teorijska i praktična pitanja. U domaćoj doktrini i sudskoj praksi taj rok se pretežno smatra prekluzivnim, ali takvo tumačenje postaje sporno kada je prodavac znao za postojanje prava trećeg lica i tu okolnost prećutao. Posebna pažnja posvećuje se granicama ugovorne derogacije odgovornosti prodavca u svetlu načela savesnosti i poštenja. Analizom sudske prakse i uporednih rešenja u nemačkom, francuskom, angloameričkom i međunarodnom trgovačkom pravu (CISG) ukazuje se na potrebu preciznijeg normativnog određenja roka iz člana 515, uz predviđanje izuzetaka u slučajevima nesavesnog postupanja prodavca. Zaključuje se da bi takvo rešenje doprinelo pravnoj sigurnosti, ravnoteži ugovornih strana i usklađivanju sa savremenim evropskim standardima.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Arbitral Award SCh-4318. (1994, June 15). Arbitral Tribunal of the Vienna International Arbitral Centre. Available at: https://cisgw3.law.pace.edu/cases/940615a4.html

Bundesgerichtshof [BGh]. (1999, March 10). Urteil VIII ZR 204/98. Available at: https://dejure.org/dienste/vernetzung/rechtsprechung?Aktenzeichen=VIII+ZR+204/98

Babić, I. (2008). Ugovori građanskog prava, drugo izmenjeno izdanje [Civil Law Contracts, Second Revised Edition]. Pravni fakultet Univerziteta Union i Službeni glasnik, Beograd.

Cour de cassation, troisième chambre civile. (2008, January 30). Arrêt n° 06-21.145. Available at: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000018073976

CISG Advisory Council. (2020, October 30). Opinion No. 17: Limitation and Exclusion Clauses under the CISG. Available at: https://cisgac.com/wp-content/uploads/2023/02/CISG_Advisory_Council_Opinion_No_17.pdf

Ćosić, R. (1988). Zakon o obligacionim odnosima sa aktuelnom sudskom praksom i registrom pojmova [Law on Obligations with Current Case Law and an Index of Terms]. Poslovni biro, Beograd, 216-217.

DiMatteo, L. A. (2014). International Sales Law: A Global Cha lenge. Cambridge University Press.

DiMatteo, A., Dhooge L.J., Greene S., Maurer V.G, Pagnattaro M.A. (2005). International Sales Law, A Critical Analysis of CISG Jurisprudence. Cambridge: Cambridge University Press.

Džipković, K. (2022). Vansudska evikcija [Extrajudicial Eviction]. Pravo i privreda, 60 (1), 161–181. https://doi.org/10.55836/PiP_22108A

Gorenc, V. (1993). Trgovačko pravo – Ugovori [ Commercial Law: Contracts ]. Školska knjiga, Zagreb.

Interfoto Picture Library Ltd v Stiletto Visual Programmes Ltd [1989] 1 QB 433 (Court of Appeal, England and Wales). Available at: https://www.bail i.org/ew/cases/EWCA/Civ/1987/6.html

Karanikić Mirić, M. (2024). Obligaciono pravo ,treće izdanje [Law of Obligations, Third Edition]. Službeni glasnik. Beograd.

Jovićić, K. (2018). Ugovoro prodaji pokretnih stvari u Švajcarskoj, u: Nikolić. O. (ur.) Uvod u parvo Švjacarske. [The Contract of Sale of Movable Goods in Switzerland, in: Nikolić, O. (ed.), Introduction to Swiss Law]. Institut za uporedno pravou Beogradu, 256.

Pajtić, B., Radovanović, S., & Dudaš, A. (2018). Obligaciono pravo [Law of Obligations]. Novi Sad: Pravni fakultet Univerziteta u Novom Sadu – Centar za izdavačku delatnost.

Schwenzer, I. (2016). In I. Schwenzer (Ed.), Schlechtriem & Schwenzer: Commentary on the UN Convention on the International Sale of Goods (CISG) (4th ed., p. 656). Oxford University Press.

Slakoper, Z. (2007). Odgovornost za pravne nedostatke u Zakonu o obveznim odnosima i izabranim pravnim poretcima [Liability for Legal Defects under the Law on Obligations and Selected Legal Systems]. Zbornik radova Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci, 28(1), 1-45.

United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (CISG), Art. 7. (1980). Available at: https://uncitral.un.org/en/texts/salegoods/conventions/sale_of_goods

von Bar C., Clive E., Schulte-Nolke h. et al. (eds.) (2009). Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law Draft Common Frame of Reference, Outline Edition. Minich: Selier, 282.

Odluka Vrhovni kasacioni suda [ОVS]. [Decision of the Supreme Court of Cassation], Presuda Rev 5683/2020 od 7. aprila 2022. godine. Beograd.

Odluka Vrhovnog suda Srbije [ОVS]. [Decision of the Supreme Court of Serbia], Ržr– Presuda Rev. 742/06 od 21. februara 2007. In Veljković, D. (Ed.), Zbirka sudske prakse iz obligacionog prava [Case Law Colection on the Law of Obligations], (pp. 176-180). Beograd: Izdavač.

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (1978). Zakon o obligacionim odnosima [Law on Obligational Relations]. Sl. list SFRJ, br. 29/78, 39/85, 45/89 - odluka USJ i 57/89, "Sl. List SRJ", br. 31/93, "Sl. list SCG", br. 1/2003 - Ustavna povelja i "Sl. glasnik RS", br. 18/2020. https://www.parlament.gov.rs/upload/archive/files/cir/pdf/predlozi_zakona/2019/2883-19.pdf

Šobot, S. Fišer. (2017). Odgovornost prodavca za pravne nedostatke u pravu Republike Srbije i pravu Evropske unije [Se ler’s Liability for Legal Defects in Serbian Law and European Union Law]. Pravni život, 66(9), 33-47.

Wi liams v. Walker-Thomas Furniture Co., 350 F.2d 445 (D.C. Cir. 1965). Available at: https://law.justia.com/cases/federal/appe late-courts/F2/350/445/256059/