PRAVNA SREDSTVA PROTIV ODLUKE O PRITVORU SA OSVRTOM NA PRAKSU VRHOVNOG SUDA
DOI:
https://doi.org/10.51738/Kpolisa2024.21.2r.176dsjcKljučne reči:
pritvor, sloboda kretanja, žalba, sudska praksa, Vrhovni sudApstrakt
Sloboda kretanja predstavlja jedno od osnovnih ljudskih prava u savremenim civilizovanim i demokratskim društvima, vrednost koja se snažno štiti kako nacionalnim, tako i međunarodnim pravnim instrumentima, poput Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Ovo pravo, svakako, nije apsolutnog karaktera, pa i međunarodni instrumenti, ali i domaći propisi omogućavaju da se ovo pravo ograniči. Upravo određivanje pritvora u krivičnom postupku, kao mere za obezbeđivanje prisustva okrivljenog, predstavlja ograničenje ove slobode. Kako se radi o ograničavanju jedne od osnovnih sloboda, to su postavljeni strogi uslovi koji moraju biti ispoštovani kako bi takvo ograničenje bilo društveno i pravno prihvatljivo. Tako, Zakonik o krivičnom postupku opredeljuju uslove za određivanje pritvora, a čija je svrha ostvarivanje balansa između prava pojedinca na slobodu, te interesa države za neometanim vođenjem krivičnog postupka. Pored tih uslova, a polazeći od ustavnih garancija u slučaju lišenja slobode i prava na pravno sredstvo, Zakonik o krivičnom postupku predviđa i obezbeđuje pravo žalbe na prvostepeno rešenje kojim se određuje pritvor, a o kojoj žalbi odlučuje vanpretresno veće iz člana 21, stav 4 Zakonika o krivičnom postupku, čija je odluka, kao drugostepena, pravnosnažna. Ovaj rad analizira pozitivnopravna pravila o određivanju pritvora i prava žalbe na takvu odluku, posebno analizirajući presudu Vrhovnog suda koji je, po podignutom zahtevu za zaštitu zakonitosti, morao da preuzme kreativnu ulogu zakonodavca, te razreši pozitivnim pravom neuređeno pitanje dozvoljenosti pravnog leka na drugostepenu odluku o pritvoru, te posledice ovakvog stava Vrhovnog suda.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Ananian-Welsh, R. (2015). Preventive Detention Orders and the Separation of Judicial Power, University of New South Wales Law Journal, 38 (2), 756-791.
Bjelajac, Ž. (2008). Korupcija kao vid organizovanog kriminala [Corruption as a form of organized crime]. Pravo – teorija i praksa, 25(3-4): 47–54.
Bjelajac, Ž. (2013). Organizovani kriminalitet – imperija zla [Organized crime – an evil empire]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe
Bjelajac, Ž. (2015). Politika suzbijanja kriminaliteta [Crime prevention policy]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe.
Bjelajac, Ž. (2015). Korupcija kao izazov savremenog demokratskog društva [Corruption as a challenge of modern democratic society]. Kultura polisa 12(26): 43–57.
Bjelajac, Ž. (2017). Bezbednosna kultura umeće življenja [Safety culture - the art of living]. Novi Sad: Pravni fakultet za privredu i pravosuđe,
Council of Europe, (1950). Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, [ECHR].
Dragojlović, J. & Stamenković, M. (2016). Pritvor prema maloletnim učiniocima krivičnih dela [Custody against juvenile criminal offenders]. Kultura polisa, 13 (29), 239-249.
Inić Drecun, M. (2003). Obligatoran – ex lege pritvor [Mandatory – ex lege detention]. Bilten sudske prakse Vrhovnog suda Srbije, 3, 51–55.
Majić, M. (2008). Neposredna primena međunarodnog krivičnog prava u domaćem krivičnom zakonodavstvu [Direct application of international criminal law in domestic criminal legislation]. In Usaglašavanje krivičnog zakonodavstva sa Ustavom Srbije (pp. 187-212.). Beograd: Udruženje za krivično pravo Srbije.
Matijašević-Obradović, J. & Zarubica, S. (2018). Opasnost od bekstva kao razlog za određivanje pritvora– legislativni tretman i primeri iz sudske prakse [The Threat of Escape as a Reason for the Determination of Detention – a Legislative Treatment and the Examples From Judicial Practice]. Pravo teorija i praksa, 35 (4- 6), 1-16.
Matijašević-Obradović, J. (2016). Krivično procesno pravo – opšti deo [Criminal procedural law – general part]. Novi Sad, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe.
McBride, J., Macovei, M. (2004). The right to freedom and security of the person, a guide to the application of Article 5 of the European Convention on Human Rights, Belgrade: Council of Europe.
Memedović, N., (2006). Mere lišenja slobode u krivičnom postupku [Measures of deprivation of liberty in criminal proceedings]. Pravni život, 55(9), 825-834.
Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2006). Ustav Republike Srbije [Constitution of the Republic of Serbia]. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 98/06, 115/2021)
Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2011). Zakonik o krivičnom postupku [Code on Criminal Procedure], "Sl. glasnik RS", br. 72/2011, 101/2011, 121/2012, 32/2013, 45/2013, 55/2014, 35/2019, 27/2021 - odluka US i 62/2021 - odluka US
Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2023). Zakon o uređenju sudova [Law on Organization of Courts], "Sl. glasnik RS", br. 10/2023“
Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2003). Zakon o ratifikaciji Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda [Law on Ratification of the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms], "Sl. list SCG – Međunarodni ugovori", br. 9/2003, 5/2005 i 7/2005 – ispr. i "Sl. glasnik RS – Međunarodni ugovori", br. 12/2010 i 10/2015)
Trešnjev, A. (2016). Mere za obezbeđenje prisustva okrivljenog i za nesmetano vođenje krivičnog postupka [Measures for ensuring the presence of the accused and for the orderly conduct of criminal proceedings] – doctoral dissertation Beograd: Pravni fakultet.
Presuda Vrhovnog suda [VS] [Judgement of the Supreme Court], Presuda Kzz 1052/23 od 17.10.2023. godine
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2024 Joko Dragojlović, Jovana Stojanović Jandrić , Teodor Čavić
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
