IZMEĐU SARADNJE I RIVALSTVA: POKUŠAJI JUGOSLOVENSKIH I ITALIJANSKIH KOMUNISTA DA DEFINIŠU ZAJEDNIČKE STAVOVE PREMA POKRETIMA RANE NOVE LEVICE 1968. GODINE
DOI:
https://doi.org/10.51738/kpolisa.2026.1r.lfKljučne reči:
Evrokomunizam, Nova levica, demokratski socijalizam, Savez komunista Jugoslavije, Komunistička partija ItalijeApstrakt
U godinama nakon završetka Drugog svetskog rata, strukturalne promene u društvima Zapadne Evrope i stvaranje politika ’države blagostanja ’ uticali su da se partije levice u zemljama Zapadnog bloka nađu na različitim i veoma raznovrsim putevima evolucije svojih partijskih ideologija. Evrokomunizam i ideologije Nove levice bile su dve najuticajnije struje koje su se pojavile na krajnjoj evropskoj levici tokom nemira 1968 godine. Za to vreme, Savez komunista Jugoslavije razvio je blisku saradnju sa Komunističkom partijom Italije, koja će uskoro postati prva evrokomunistička partija u Evropi, i učestvovati u stvaranju tzv. Reformističkog bloka, neformalne grupe marksističkih partija Evrope koja će pokrenuti brojne političke inicijative sa ciljem smanjivanja uticaja Sovjetskog Saveza na međunarodne socijalističke institucije. ovaj rad će pokušati da pruži pregled rezultata istorijskog istraživanja arhivske građe u tri arhiva koja se nalaze u savremenoj Srbiji, sa ciljem rasvetljivanja jugoslovenske uloge u definisanju kolektivnih stavova i politika komunističkih partija Reformističkog bloka prema novim organizacijama koje su osnovali krugovi sledbenika ideologija Nove levice. Takođe, cilj ovog članka je da doprinese dugom procesu arhivskog istraživanja koji bi jednog dana mogao da ponudi odgovor na pitanje – da li je saradnja između evrokomunista i Nove levice uopšte bila moguća, i do koje mere je rivalstvo ovih struja uticalo na događaje na krajnjoj evropskoj levici?
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Bešlin, M. (2012). Liberalna koalicija između saradnje i nerazumevanja. odnosi političkih elita Srbije i Hrvatske 1969–1972. In Tvrtko Jakovina (Ur), Hrvatsko proljeće 40 godina poslije. (pp. 1–24). Centar Miko Tripalo u Zagrebu.
Brogi, A. (2018). Ending grand Aliance Politics in western Europe: US Anti-communism in France and Italy. Journal of Contemporary History, 53(1), 134–157. https://doi.org/10.1177/0022009416678919
Bul, M. (2008). Vi lains of the Peace: Terrorism and the Secret Services in Italy. Inte ligence and National Security, 7(4), 473–488 . https://doi.org/10.1080/02684529208432181
Crewe, I. (1986). on the Death and Ressurrection od Class Voting. Political Studies, 34(4), 620–638 .
Dimić, Lj. (2014). Jugoslavija i Hladni rat: Ogledi o spoljnoj politici Josipa Broza Tita 1944–1964 [Yugoslavia and the Cold war: Essays on the Foreign Policy of Josip Broz Tito 1944–1964]. Beograd: Arhipelag.
Dimitrijević, B. (2020). Ranković: Drugi čovek [Ranković: The Second Man]. Beograd: Vukotić Media.
Drake, R. (2004). Italian Communism and Soviet Terror. Journal of Cold War Studies, 6(2), 47–63. https://doi.org/10.1162/152039704773254768
Filipović, L. (2023). Evrokomunizam i Jugoslavija 1968–1980 [Eurocommunism and Yugoslavia 1968 1980]. Novi Sad: Akademska knjiga.
Goldthorpe, H. J. (1967). The Affluent worker and the Thesis of Embourgeoisment: Some preliminary research findings. Sociology, 1(1), 11–37 .
Kriegel, A. (1967). The present theory of power of the French Communist Party. Government and Opposition, 2(2), 253–268.
Macdonald, D. (1996). Communist Block Expansion in the Early Cold war: Chalenging Realism, Refuting Revisionism. International Security, 20(3), 152–188.
Miletić, A. (2022). Political Parties and Movements as Alternative options for Yugoslavia’s Policy of International Cooperation. In S. Mićić and J. Čavoški (Eds.), On The Fault Lines of European and World Politics: Yugoslavia Between A liances and Neutrality/Non-Alignmet. (pp. 289–333). Instititut za noviju istoriju Srbije u Beogradu.
Morand, K. (1960). Post-war Trends in the École de Paris. The Burlington Magazine, 102(68), 167–192.
Moynihan, D. (1964). Poverty and Progress. The American Scholar, 33(4), 594–606.
Nikola M. (2019). Milovan Đilas i evropski socijalisti (1950-1958) [Milovan Djilas and European Socialists 1950-1958]. Beograd: Institut za savremenu istoriju.
Obinger, H. & Schmitt, C. (2011). guns and butter? Regime Competition and the welfare state during the Cold war. World Politics, 63(2), 246–270.
Petersen, K. & Mioni, M. (2022). The Cold war and welfare State in the western Europe“, In: , Nu lmeier, F. (Ed.). International Impacts on Social Policies. (pp. 43–59). London: Palgrave Macmi lan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-86645-7
Pons, S. (2001). Stalin, Togliatti and the origins of Cold war in Europe. Journal of Cold War Studies 3(1): 3–27. https://doi.org/10.1162/152039701300373862
Raymond, g. (2005). The French Communist Party During the Fifth Republic – A Crisis Of Leadership and Ideology. London: Palgrave Macmi lan.
Ronchay, A. (1979). guns and gray Matter: Terrorism in Italy. Foreign A fairs, Vol. 57(4), 921–940.
Salt, J. (1969). Post-war Unemployment in Britain: Some Basic Considerations. Transactions of the Institute of British Geographers, 46(3), 93–103.
Sassoon, D. (1992). The rise and fa l of the European Communism 1939-1948. Contemporary European History, 2(2), 139–169.
Sekelj, L. (1990). Jugoslavija, Struktura raspadanja. Beograd: Rad.
Testa, C. (2012). The working Class goes to Hel: Economic Issues in Post-war Italian Cinema. Annali d'Italianistica, 30(1), 343–354.
Weler, L. & Sant’Ana, A. (2019). The Threat of Communism during the Cold War: A constraint to social inequality. New York: CEDE.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
##category.category##
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2026 Luka Filipovic
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
