Izvršni postupak u Republici Srbiji u kontekstu zaštite prava stranaka u postupku

Dejan Bukazić

doi:10.51738/kpolisa.2025.1r.010

Autori

Dejan Bukazić Faculty of Law for Commerce and Judiciary in Novi Sad, Serbia https://orcid.org/0009-0000-4047-6028

DOI:

https://doi.org/10.51738/kpolisa.2025.1r.010

Ključne reči:

enforcement procedure, rights of parties, rights of participants, fair trial, right to peaceful enjoyment of property

Apstrakt

Izvršni postupak u Republici Srbiji predstavlja ključni pravni mehanizam za ostvarivanje prava poverilaca i sprovođenje sudskih odluka, koji ima značajnu ulogu u očuvanju pravne sigurnosti i stabilnosti tržišta. Međutim, istovremeno je od suštinskog značaja da ovaj postupak bude sproveden uz poštovanje osnovnih ljudskih prava dužnika i drugih učesnika u procesu, kako bi se obezbedio pravičan balans između konkurentnih interesa. Ovaj rad analizira pravičnost izvršnog postupka kroz prizmu zaštite prava stranaka, sa posebnim naglaskom na primenu međunarodnih i domaćih pravnih standarda. Fokus istraživanja su ključna ljudska prava, uključujući pravo na pravično suđenje, pravo na mirno uživanje imovine, pravo na zaštitu privatnosti i porodičnog života, kao i pravo na dom, a istražuju se njihova primena i zaštita u okviru izvršnih postupaka. Prava stranaka i učesnika u izvršnim postupcima obezbeđena su brojnim pravnim mehanizmima, uključujući pravo na žalbu, mogućnost podnošenja prigovora trećih lica, kao i načelo srazmernosti u sprovođenju izvršenja. Ovi principi imaju za cilj da garantuju pravičan postupak uz poštovanje ljudskih prava, čime se nastoji očuvati ravnoteža između zaštite interesa poverilaca i prava dužnika. Takođe, rad razmatra i načelo zaštite izvršnog dužnika, koje, iako nije izričito propisano Zakonom o izvršenju i obezbeđenju, igra ključnu ulogu u obezbeđivanju pravičnosti postupka.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Blagojević, B. T. (1936). Principi privatnog procesnog prava [Principles of private procedural law]. Beograd.

Bjedov protiv Hrvatske, presuda ESLJP od 29. maja 2012. godine [Bjedov v. Croatia, ECtHR judgment of May 29, 2012]. http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-84365

Bodiroga, N. (2023). Novi izvršni postupak [The new enforcement procedure]. Beograd. Jakšić, A. (2022). Zakon o parničnom postupku [The Civil Procedure Code]. Beograd.

Keča, R. (2012). O osnovnim načelima Zakona o izvršenju i obezbeđenju [On the basic principles of the Law on Enforcement and Securing]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 1, 160.

Kulazov, M. M. (2019). Javna prodaja u skladu sa odredbama Zakona o parničnom postupku Srbije iz 1865. godine [Public sale in accordance with the provisions of the Serbian Civil Procedure Code of 1865]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 3, 866.

Luk, B. (n.d.). Br. 508; Neumayr/Nunner-Krautgasser, 33.

Nikolić, D. Ž., & Midorović, S. D. (2020). Ograničenje prava na imovinu pravom na dom (konceptualne definicije i pravna politika) [Limitation of property rights by the right to home (conceptual definitions and legal policy)]. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 1, 62.

Odluka Ustavnog suda Srbije, Už. 6995/20 od 14.07.2022. godine [Decision of the Constitutional Court of Serbia, Už. 6995/20, July 14, 2022].

Odluka Ustavnog suda Už-883/2014, od 02.03.2016. godine [Decision of the Constitutional Court Už- 883/2014, March 2, 2016].

Palčaković, D., & Ćorac, S. (2022). Pravo na poštovanje doma i njegovu zaštitu (sa posebnim osvrtom na parnični postupak i sudsku praksu u Republici Srbiji) [Right to respect for the home and its protection (with a special focus on civil procedure and judicial practice in the Republic of Serbia)]. Zbornik radova Kopaoničke škole prirodnog prava – Slobodan Perović, 297.

Presuda Vrhovnog kasacionog suda, Rev. 109/2021 od 22.04.2021. godine [Judgment of the Supreme Court of Cassation, Rev. 109/2021, April 22, 2021].

Presuda Vrhovnog kasacionog suda, Rev. 5502/2019 od 27.05.2020. godine [Judgment of the Supreme Court of Cassation, Rev. 5502/2019, May 27, 2020].

Presuda Vrhovnog kasacionog suda Rev 1376/2019 od 13.05.2020. godine [Judgment of the Supreme Court of Cassation, Rev. 1376/2019, May 13, 2020].

Presuda Vrhovnog suda, Rev. 30118/2023 od 11.07.2024. godine [Judgment of the Supreme Court, Rev. 30118/2023, July 11, 2024].

Presuda Vrhovnog suda, Rev. 4942/2023 od 10.10.2024. godine [Judgment of the Supreme Court, Rev. 4942/2023, October 10, 2024].

Presuda Vrhovnog suda Gzp1 3/2024 od 26.06.2024. godine [Judgment of the Supreme Court, Gzp1 3/2024, June 26, 2024].

Radulović, D., Počuča, M., & Šarkić, N. (2019). Posebni građanski postupci (drugo, izmenjeno i dopunjeno izdanje, p. 38) [Special civil procedures (2nd revised and amended ed., p. 38)]. Pravni fakultet Univerziteta Union.

Rešenje Privrednog apelacionog suda Iž. 1467/20 od 30.09.2020. godine [Decision of the Commercial Appellate Court, Iž. 1467/20, September 30, 2020].

Rešenje Privrednog apelacionog suda Iž. 190/16 od 29.09.2016. godine [Decision of the Commercial Appellate Court, Iž. 190/16, September 29, 2016].

Rešenje Privrednog apelacionog suda Iž. 662/20 od 10.06.2020. godine [Decision of the Commercial Appellate Court, Iž. 662/20, June 10, 2020].

Rešenje Privrednog apelacionog suda Iž. 785/17 od 14.06.2017. godine [Decision of the Commercial Appellate Court, Iž. 785/17, June 14, 2017].

Rešenje Višeg suda u Čačku, Gž.761/11 od 16.09.2011. godine [Decision of the Higher Court in Čačak, Gž.761/11, September 16, 2011].

Rešenje Višeg suda u Novom Sadu, posl. broj Gž-5460/20 od 18.01.2021. godine, kojim je delimično ukinuta presuda Osnovnog suda u Novom Sadu posl. br. P-2365/20 od 06.03.2020. godine [Decision of the Higher Court in Novi Sad, Gž-5460/20, January 18, 2021, partially annulling judgment of the Basic Court in Novi Sad, P-2365/20, March 6, 2020].

Rešenje Vrhovnog suda, Rev. 14213/2023 od 30.10.2024. godine [Decision of the Supreme Court, Rev. 14213/2023, October 30, 2024].

Rešenje Vrhovnog suda, Rev.28206/2023 od 24.10.2024. godine [Decision of the Supreme Court, Rev.28206/2023, October 24, 2024].

Ujdehag, J., Ginzburg, S., Popov, K., Bengtson, B., Milošević, M., & Bodiroga, N. (2014). Sveobuhvatna analiza sistema izvršenja u Srbiji (p. 122) [Comprehensive analysis of the enforcement system in Serbia (p. 122)]. Beograd.

Zakon o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik Republike Srbije“, br. 106/2015, 106/2016 – autentično tumačenje, 113/2017 – autentično tumačenje, 54/2019, 9/2020 – autentično tumačenje i 10/2023 – dr. zakon) [Law on Enforcement and Securing (Official Gazette of the Republic of Serbia, Nos. 106/2015, 106/2016 – authentic interpretation, 113/2017 – authentic interpretation, 54/2019, 9/2020 – authentic interpretation, and 10/2023 – amended law)].

Zakon o stanovanju i održavanju objekata ("Službeni glasnik RS", br. 104/2016 i 9/2020 – dr. zakon) [Law on Housing and Maintenance of Buildings (Official Gazette of RS, Nos. 104/2016 and 9/2020 – amended law)].