Karakteristike lokalne samouprave u Srbiji sa osvrtom na organizaciju vlasti

Apstrakt

Lokalna samouprava predstavlja vid teritorijalne decentralizacije. Javlja se u državama u kojima je lokalnim zajednicama ustanovljeno pravo da autonomno, bez mešanja državne vlasti, odlučuju o lokalnim poslovima posredstvom lokalnih organa koje građani biraju ili postoji direktno odlučivanje građana. Elementi pojma lokalne samouprave, kako u Srbiji, tako i u većini država u svetu su: 1) garantovana je regulisana ustavom, a još detaljnije zakonom; 2) ona se ostvaruje u lokalnim zajednicama u kojima građani žive i zadovoljavaju svakodnevne potrebe; 3) ona počiva na samostalnim ili izvornim nadležnostima u čije vršenje država nema pravo da se meša; 4) građani o lokalnim poslovima odlučuju direktno ili indirektno putem slobodno biranih organa, koje državna vlast ne može da imenuje.

Vlast je u lokalnoj samoupravi pomerena ka skupštinskom modelu i time se unekoliko razlikuje u odnosu na model racionalizovanog parlamentarizma na državnom – republičkom nivou. Pažnja je obraćena i na pitanje izbora inokosnog organa u opštini, odnosno gradu – predsednika opštine i gradonačelnika grada. Prikazano je prethodno rešenje Zakona o lokalnoj samoupravi iz 2002. godine, kada su postojali neposredni izbori za predsednike opština, odnosno gradonačelnike gradova i problemi koji su iskrsli u lokalnoj političkoj praksi. Takođe, ukazano je i na normativni okvir sadašnjeg Zakona o lokalnoj samoupravi iz 2007. godine, kojim se predsednici opština, odnosno gradonačelnici gradova, biraju od strane lokalnih predstavničkih tela. Nije zanemarena činjenica da posredan izbor čelnika opština i gradova u političkoj praksi može da dobije karakter neposrednog glasanja.