Femicid i krivičnopravna reakcija: Osvrt na praksu Evropskog suda za ljudska prava

Milica Kovačević

doi:10.51738/Kpolisa2022.19.2p.147k

Autori

Milica Kovačević Univerzitet u Beogradu Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju https://orcid.org/0000-0002-0458-8193

DOI:

https://doi.org/10.51738/Kpolisa2022.19.2p.147k

Ključne reči:

femicid, krivično pravo, nasilje u porodici, Evropski sud za ljudska prava

Apstrakt

Poslednjih decenija naučna i stručna javnost intenzivno se bavi fenomenom femicida koji predstavlja najteži vid rodno zasnovanog nasilja. U aktuelnom trenutku nesporno je da države imaju niz kompleksnih obaveza kojima moraju adekvatno odgovoriti kada je u pitanju zaštita života žena. Tako se prirodno postavlja pitanje koji i kakav oblik krivičnopravne reakcije iziskuje rodno motivisano ubistvo žene, te da li je potrebno uvođenje posebne inkriminacije koja bi se odnosila isključivo na femicid. Imajući u vidu navedeno, rad je koncipiran tako da nakon opštih razmatranja o pojmu i prirodi femicida se analizira pozitivnopravni okvir koji se odnosi na ubistvo žena u Srbiji. Osvrćući se na praksu Evropskog suda za ljudska prava u predmetima koji se odnose na propuste država u domenu garantovanja prava na život, autor zaključuje da se adekvatna zaštita u načelu može ostvariti i unutar pravnog poretka koji ne inkriminiše ubistvo žene kao posebno krivično delo, ali samo ukoliko u datom sistemu istovremeno postoji celovit i delotvoran mehanizam za preveniranje i sankcionisanje rodno zasnovanog nasilja i diskriminatornog tretiranja žena. Primenjen je normativno-dogmatski metod uz analitičko-sintetički pristup, dok je cilj rada da se formulišu preporuke za unapređenje legislativnog okvira i postupanja u praksi.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

A. and B. v Georgia, no. 73795/16, § § 42-50, 10 February 2022. https://hudoc.echr.coe.int/fre#{%22tabview%22:[%22document%22],%22itemid%22:[%22001-215716%22]}

Andrić, S., & Milašinović, S. (2018). Nasilje nad ženama u porodici. Sociološki pregled, 52(3), 857-885. https://doi.org/10.5937/socpreg52-16351

Batrićević, A. (2016). Krivičnopravna reakcija na femicid. Temida, 19(3-4), 431–451. https://doi.org/10.2298/TEM1604431B

Bjelajac, Ž., & Filipović, A. M. (2021). Specific Characteristics of Digital Violence and Digital Crime [Specifičnosti digitalnog nasilja i digitalnog kriminala]. Pravo – teorija i praksa, 38(4), 16–32.

Bjelajac, Ž., & Matijašević, J. (2013). Nasilјe kao oblik socio-patološkog ponašanja. Kultura polisa, 10(22), 409–425. https://kpolisa.com/index.php/kp/article/view/1278/1224

Civek v Turkey, no. 55354/11, 23 February 2016. https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-161171%22]}

Dawson, M. & Carrigan, N. (2021). Identifying Femicide Locally and Globally: Understanding the Utility and Accessibility of Sex/Gender-Related Motives and Indicators [Identifikovanje femicida lokalno i globalno: Razumevanje korisnosti i dostupnosti motiva i indikatora vezanih za pol/rod]. Current Sociology, 69(5), 682–704. https://doi.org/10.1177/0011392120946359

Durmaz v Turkey, no. 3621/07, § §66-67, 13 November 2014. https://www.law.cornell.edu/women-andjustice/resource/the_case_of_durmaz_v_turkey

Grzyb, M., Marceline N., & Marcuello-Servós, C. (2018). Femicide definitions [Definicije femicida]. In S. Weil, C. Corradi, & M. Naudi (Eds.), Femicide across Europe, Theory, research and prevention (pp. 17–32). Policy Press.

Halime Kilic v Turkey, no. 63034/11, 28 June 2016. https://rm.coe.int/16806ebaa6

Jimmerson, J. (1990). Female infanticide in China: An examination of cultural and legal norms [Čedomorstvo žena u Kini: ispitivanje kulturnih i pravnih normi]. UCLA Pacific Basin Law Journal, 8, 47–79.

Joseph, J. (2017). Victims of Femicide in Latin America: Legal and Criminal Justice Responses [Žrtve femicida u Latinskoj Americi: Zakonski i krivičnopravni odgovori]. Temida, 20(1), 3–21. https://doi.org/10.2298/TEM1701003J

Konstantinović-Vilić, S. (2013). Femicid kao oblik rodno zasnovanog nasilja. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, 64, 33–52.

Konstantinović-Vilić, S., Petrušić, N., & Beker, K. (2019). Društveni i institucionalni odgovori na femicid u Srbiji I. Udruženje građanki FemPlatz.

Konstantinović-Vilić, S. & Petrušić, N. (2021). Pokušaj femicida i femicid u Srbiji: Sprečavanje i procesuiranje. Udruženje građanki FemPlatz.

Lubura, M. (2017). Pojam femicida i značaj njegovog pravnog regulisanja. Strani pravni život, 61(3), 115–130.

Mršević, Z. (2014). Medijsko izveštavanje o femicidu. Temida, 17(1), 81–96. https://doi.org/10.2298/TEM1401081M

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2005). Krivični zakonik. (Službeni glasnik Republike Srbije, br. 85/05, 107/05, 72/09, 111/09, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016 i 35/2019). https://www.paragraf.rs/propisi/krivicni-zakonik-2019.html

Narodna skupština Republike Srbije [Narodna skupština]. (2013). Zakon o potvrđivanju Konvencije Saveta Evrope o sprečavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici. [Law on Ratification of the Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence] (Službeni glasnik Republike Srbije – Međunarodni ugovori, br. 12/2013). Pravno informacioni sistem. https://www.pravno-informacionisistem.rs/SlGlasnikPortal/eli/rep/mu/skupstina/zakon/2013/12/5/reg

Navpreet, K. & Roger, B. W. (2020). Bride burning: A unique and ongoing form of gender-based violence [Spaljivanje neveste: Jedinstveni i aktuelni oblik rodno zasnovanog nasilja]. Journal of Forensic and Legal Medicine, 75, 1–4. https://doi.org/10.1016/j.jflm.2020.102035

Presuda Apelacionog suda u Novom Sadu [ASNS], KŽ1-342/17 od 24. Aprila 2017. godine.

Russell, D. (2021). My Years Campaigning for the Term „Femicide“ [Moje godine kampanje za termin „femicid“]. Dignity: A Journal of Analysis of Exploitation and Violence, 6(5), Article 6. https://doi.org/10.23860/dignity.2021.06.05.06

Talpis v. Italy, no. 41237/14, §101, 2 March 2017. https://edizionicafoscari.unive.it/media/pdf/article/ricerchegiuridiche/2017/2/art-10.14277-Rg-2281-6100-2017-02-001_soQ2GOC.pdf

Taylor, R. & and Jasinski, J. (2011). Femicide and the Feminist Perspective [Femicid i feministička perspektiva]. Homicide Studies, 15(4), 341–362.

The European Institute for Gender Equality (EIGE) (2021). Gender-based violence. Measuring femicide in the EU and internationally: an assessment. [Rodno zasnovano nasilje. Merenje femicida u EU i na međunarodnom nivou: procena.]. Publications Office of the European Union.

Weil, S. (2016). Making femicide visible [Učiniti femicid vidljivim]. Current Sociology, 64(7). 1124–1137. https://doi.org/10.1177/0011392115623602